«ІІМ қысқы кезеңдегі төтенше жағдайларға байланысты жағдай қиындаған кезге жалпы саны жеке құрамнан 12 мыңнан астам адам және шамамен 2 мың бірлік техникадан тұратын авариялық-құтқару бөлімшелерінің күштері мен құралдарының тобы құрылды», - деген мәліметтерді Юрий Ильин келтірді.
Командалық-штабтық машиналарын, вахтовкаларды, кез-келген жерде жүре алатын машиналарды, авариялық-құтқару және мамандандырылған әскери техниканы қоса алғандағы ІІМ ТЖК өтімділігі жоғары дөңгелекті және шынжыр табанды техникасы қысқы жағдайларда пайдалануға әзірлікке келтірілді.
Жеке құрамды ТЖ аймағына жедел жеткізу және зардап шеккен халықты эвакуациялау үшін «Қазавиақұтқару» АҚ тікұшақтары кезекшілік режимінде тұр.
«Қыс 2017» оқу-жаттығуы аясында қысқы кезеңдегі ТЖ кезіндегі іс-қимылдар іс жүзінде пысықталды, ағымдағы жылғы 9-10 қарашада оқу-жаттығу барысында қысқы жағдайлардағы іс-қимылдарға құралымдар мен қызметтердің әзірлік деңгейі, құлақтандыру және байланыс жүйесінің, энергия, газ, жылу, сумен жабдықтау және көлік коммуникациялар жүйелерінің жұмысы тексерілді.
«Халықаралық және республикалық маңызы бар автожолдарда ТЖК 40 күрежолдық медициналық-құтқару пункті жабдықталған, олар шұғыл медициналық көмек көрсетумен, зардап шеккендерді тасымалдаумен қатар жылыту пункттері ретінде де пайдаланылады», - деп Ильин атап өтті.
Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарындағы қар басатын учаскелердің жалпы ұзындығы 23 мың шақырымды, жергілікті маңызы бар жолдарда 12 мың шақырымды құрады. Республикалық автожолдарда қар басатын 964 учаске анықталды, онда 35 мың қардан қорғау қалқаны орнатылды, автомобиль жолдарының көлік магистральдарындағы еңістер мен асуларға 160 мыңнан астам текше көктайғаққа қарсы материалдар төселді.
Жол пайдалану қызметтері 1 088 бірлік инженерлік және қар тазалайтын техника дайындады, сонымен қатар 503 жылу пункті жұмыс жасауда.
Республика бойынша көшкін қауіпті аумақтың ауданы 105 шаршы шақырымды құрайды және 703 көшкін қауіпті учаскені қосады (Алматы қ., Алматы облысы, ШҚО, ОҚО). Еліміздің таулы аудандарында 2 мыңға жуық қар ұстайтын қалқандар бар, оның 35-і жөнделді, 70 қар ұстайтын қалқан қалпына келтірілді.
Бүгінгі күні 76 мұздық автомобиль өткелдері, 77 жаяу жүргінші жолдары және 412 суасты балық аулау орны анықталды. Төтенше жағдайлар және ішкі істер департаменттері жергілікті атқарушы органдармен бірігіп өткелдер мен өтпе жолдарда қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдауда, оның ішінде ескерту белгілері, өткелдер арқылы өткен кездегі қауіпсіздік шаралары жазылған көрнекі маңдайша, арнайы қалқандар орнатылды. Әлеуметтік тұрмысы нашар халықпен профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.
Аң және балық аулау маусымы басынан бастап (қазан-қараша аралығында) еліміздің су айдындарында балық аулау кезінде қауіпсіздік қағидаларын бұзу салдарынан 13 адам қаза болды. Адамдардың қаза болуының негізгі себептері жеке құтқару құралынсыз (12 оқиға) балық аулау және есептен шығарылған, пайдалануға рұқсат етілмеген жүзу құралдарын қолдану (1 оқиға) болып табылады.
4 мыңнан астам рейд жүргізілді, жеке тұрғын секторда тұратын халықпен нұсқаулық жүргізілді, жылыту маусымы кезеңінде өрт қауіпсіздігі қағидаларын сақтау бойынша жадынамалар, парақшалар таратылды.
Жылыту маусымы басынан бастап (2017 жылғы 15 қазан 17 қараша аралығында) республика бойынша тұрғын сектордағы өрттердің салдарынан 16 адамның көз жұмғаны, сондай-ақ өрт шықпай, улы газбен улану салдарынан 4 адамның қаза болуы фактісі тіркелді. Осы себептер бойынша 79 адам, оның ішінде 20 бала жарақаттанды.
Өрттің негізгі себептеріне отты абайсыз қолдану, пешті салу және пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі қағидаларының бұзылуы, электр жабдықтарын жөндеу және техникалық пайдалану қағидаларының бұзылуы, балалардың отпен ойнауы, электр жабдықтарын пайдалану кезінде өрт қауіпсіздігі ережелерінің бұзылуы.
2017 жылғы 10 ай ішінде автокөліктегі өрттердің саны 11 %-ға өскені байқалады. Автомобильдің техникалық жай-күйі көлік құралының міндетті техникалық қарау процесінде бақыланады. Дегенмен, қарау барысында автомобиль электр жабдығының және оның отын жүйесінің жай-күйіне тексеру жұмыстары жүргізіледі. Азаматтық қорғау органдары тарапынан автокөліктегі өрттердің алдын алу мақсатында белсенді түрде үгіттеу-профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.
ІІМ орталық және жергілікті атқарушы органдармен бірігіп қыс мезгіліндегі төтенше жағдайлар кезінде адамдардың қаза болуына жол бермеу бойынша шаралар қабылдау мақсатында алдын алу сипатындағы іс-шараларды тұрақты түрде жүргізуде.
Бірақ, қабылданып жатқан шараларға қарамастан, азаматтар өздерінің және жақындары мен туыстарының өмірін қауіп-қатерге тігіп, төтежолдарды тауып, өздеріне-өзі төтенше жағдай жасайды. Дегенмен, көп жағдайларда қарапайым сақтық шараларын сақтайтын болса, мұндай жағдай орын алмас еді.
ТЖК көлік құралдары жүргізушілерінің назарына: жолдарды қар басқан және көктайғақ болған жағдайда мейлінше жолға шығудан бас тарту; жолдың көрінуі шектелген кезде жылдамдықты азайтып, жарықтандыру құралдарын пайдалану керек екендігін жеткіземіз.
«Еліміздің азаматтарының назарын қыс кезеңінде су айдындарындағы қауіпсіздік қағидаларының талаптарын сақтауға аударғым келеді, бірінші кезекте: түнгі уақытта және көрінуі нашар болған кезде мұз үстіне шығуға болмайды; мұздың жұқа және бекімеген учаскелеріне шығуға болмайды; мұздың жекелеген учаскелерінде топпен жиналуға болмайды; мұздағы жырмаларға, жарықтарға, ойықтарға жақындауға болмайды; автомобильдермен өткелдерден тыс жерлерге шығуға болмайды,- деп Ильин атап өтті.
Балық аулаушыларға жеке құтқару құралдары болғанда мұз астынан балық аулауға рұқсат етіледі.
Сонымен қатар ауылды жерлерде тұратын халыққа метеожағдайлар нашарлаған кезде алыс жолға жаяу шығуға болмайды.
«Қазгидромет» берген алдын ала болжам бойынша ағымдағы жылғы жаз мезгілінде еліміздің оңтүстік, батыс және шығыс өңірлерінде анамальды ыстық, кей жерлерде 40оС-ге дейін ыстық болады, оның нәтижесінде суға шомылу маусымы кезеңінде адамдар су айдындарына жаппай баратыны белгілі.
Суға шомылу маусымы кезеңіне жедел-құтқару жасақтарының құтқару бөлімшелері жеке құрамынан 1 343 құтқарушы, 254 бірлік автомобиль және құтқару техникасы, 451 бірлік жүзу құралы, 1 406 бірлік сүңгуір жабдықтары мен жарақтары жоғары әзірлікке келтірілді.
Еліміздің су айдындарында адамдардың қаза болуына жол бермеу үшін Төтенше жағдайлар комитеті қазіргі уақытта азаматтардың судағы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған шаралар кешені өткізілуде.
Су айдындарының қауіпті учаскелерінде «Суға шомылуға тыйым салынады» атты 965 белгі орнатылды, судағы жүріс-тұрыс және дәрігерге дейінгі алғашқы көмек көрсету қағидалары жазылған 3000-нан астам плакаттар, буклеттер мен жадынамалар таратылды.
«Жыл сайын еліміздің су айдындарында 1,5 мыңнан астам адам апатқа ұшырайды, соның ішінде бес жүзге жуық адам көз жұмады, бұл пайыздық көрсеткіште табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларда көз жұмғандардың жалпы санының 70-80%-ын құрайды»,- деп Р.Н. Амрин атап өтті.
Суға батып кеткендердің 90%-ы суға шомылу үшін жабдықталмаған су айдындарында, учаскелерде тіркелген.
Ағымдағы жылғы өткен төрт жарым айда еліміздің су айдындарында суға батып кеткен адамдардың саны қазірдің өзінде 33 адамды, соның ішінде 17 баланы құрады.
Бұл ретте суға шомылу маусымы басталмағанына қарамастан тек ағымдағы жылғы 1-15 мамыр аралығында 16 адам батып кетті, ол ағымдағы жылғы суға кеткендердің санының 49%-ын құрайды.
Алматы және Жамбыл облыстарында екі және одан көп балалардың бір мезетте қаза болуы фактілері бар. Айтылған оқиғалар су айдындарының маңында балаларды ересек адамдардың қарауынсыз қалдыру салдарынан орын алды.
Көбінесе, судағы оқиғалар адамдардың өзіне-өзі сенуі, өз күші мен мүмкіндіктерін асыра бағалауы, судағы қарапайым жүріс-тұрыс қағдаларын сақтамауы салдарынан орын алып жатады.
Осыған байланысты, Сіздердің назарларыңызды су айдындарындағы қауіпсіздік қағидаларының талаптарын сақтауға аударғым келіп отыр. Бірінші кезекте мыналарға:
- алкоголь және есірткіден мас болған күйінде суға түсуге және шомылуға;
- суға қайықтардан, катерлерден, айлақтардан, сонымен қатар осы мақсаттарға арналмаған жарақтардан секіруге;
- тексерілмеген және жабдықталмаған орындарда сүңгуге;
- жүзу шегінен аспау үшін қойылған белгілерден асып жүзуге;
- жүзуге арналмаған заттармен пайдалануға;
- техникалық және ескерту белгілерін асып жүзуге;
- балалардың ересек адамдарсыз суға шомылуына тиым салынады.
Әрбір адам суға шомылғалы жатқан су айдындардың қауіпті жерлері мен ерекшеліктерін білуі тиіс, себебі жабдықталмаған орындарда батып кеткен діңгектер, темір кесектері, шыны және тағы басқа заттар болуы мүмкін. Жақын жерде жүзіп бара жатқан катерлерге, кемелерге және моторлы қайықтарға жақын жүзіп бару аса қауіпті.
Суға шомылар алдында су айдындарын тексеру қажет: суға шомылуға арналған орын құмды жағалауда және суға түсуге ыңғайлы болуы тиіс; суға шомылуға арналған орын суда өсіп тұрған ағаштардың, суға батқан бөрененің, түбінде шұңқыр мен ойықтың жоқтығын тексеріңіз.
Ұзақ уақыт бойы суға шомылу да адамдардың денсаулығына қауіпті, суға шомылу ұзақтығы негізінен ауа температурысына, суға және желдің күшіне байланысты екенін атап өткен жөн. Суға шомылудың аса қолайды режимдері бұл:
- су температурасы +180, суға шомылу уақыты 6-8 минут;
- су температурасы + 200, суға шомылу уақыты 10-12 минут;
- су температурасы +200, суға шомылу уақыты 15 минутке дейін.
Сонымен қатар тамақ ішкеннен соң 1,5 сағаттан кейін ғана суға шомылған жөн.
Адамдардың суда қайғылы оқиғаларға ұшырауының басты себебі жүзе білмеуі болып табылады. Жүзе білмеген адамға кенеттен түбі терең жерге барып қалу жеткілікті, қатты ағын немесе толқынның соғуы салдарынан адамдар тез арада өзін-өзі ұстай біледі, судан булығады және суға батады.
Адамдардың суда қаза болуының себептерінің бірі тәжірибелі жүзушілердің өзін суасты ағыны ерік бермей тартады. Әсіресе, түбі анық көрінетін өзендер мен көлдер, су астындағы жартас шоқысы, тіреуіші, суға батқан зәкір, бөрене және т.б. сүңгуге қауіпті болып табылады.
Көбінесе, кенеттен сіңір тарту адамдардың қозғаласына кедергі келтіру салдарынан суға батып кетіп жатады. Сіңір тартудың себептері суда дененің тоңазуы, бір қалыпты жүзу кезінде бұлшықеттің ұзақ уақыт бойы жұмыс істеуінен оның жиырылуы, су температурасының ауысуы болып табылады.
Сіңір тартқан жағдайда не істеу қажет:
1) Бірінші кезекте міндетті түрде жүзу стилін өзгертіңіз, арқаға жатып жүзіңіз, судан тез арада шығуға немесе жағалауға жақындауға тырысыңыз;
2) Қол саусақтарының тартылуын сезінген жағдайда қол білегін жұдырыққа түйіңіз, қолды сыртқа серпіп, жұдырықты ашу қажет;
3) Балтыр бұлшықетінің сіңірі тартқан кезде иіліп, зардап шеккен аяқтың табанын екі қолмен құшақтап, күшпен оны өзіңізге қарай тартыңыз;
4) Сан бұлшықетінің сіңірі тартқан кезде аяқты сирақтан төмен сыртқы жағынан қолыңызбен ұстап, оны тізеге бүгіп арқаға қарай тартыңыз. Егер қолыңыздың және аяғыңыздың сіңір тартуы басылмаса, амалдарды тағы бір мәрте қайталаңыз. Қосылған бұлшықеттің жұмысы сіңір тартудың басылуын тездететінін есте сақтаған жөн.
Суға шомылу кезінде шектеулер немесе тыйым салынатын бірқатар ауру түрлері бар. Мәселен, жүрек ауруы кезінде суға шомылғанда абай болу қажет. Осы аурулар кезінде температура күрт өзгеру салдарынан жүрек талмасы ауруына ұшырауы мүмкін. Естен тану сырқаты бар, құлақ ауруы бар адамдарға суға шомылумен әуестенуге болмайды. Әсіресе, құлақтың ішіне суық судың кіруі өте қауіпті. Суық су құлаққа кіріп, жартыиірім өзектерді түршіктіріп бас айналу, құсу, тепе-теңдіктің бұзылуына алып келуі мүмкін.
Қазіргі уақытта ТЖ комитеті Әкімшілік полиция комитетімен бірігіп «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» кодекстің 364-бабын қосымша қолдану мәселесі бойынша жұмысты бастады (Ортақ су пайдалану қағидаларын: тыйым салынған жерлерде шомылу, ауыз су және тұрмыстық қажеттіліктерге су алу, мал суару, шағын көлемді кемелермен және басқа да жүзетін құралдармен жүзу; жеке және заңды тұлғалардың ортақ су пайдаланудағы су объектілеріне халықтың кіруін қоршаулар, күзет пункттерін, тыйым салатын белгілер орнату жолымен шектеу түрінде жасалған бұзушылық жеке және заңды тұлғаларға ескерту жасауға әкеп соғады), онда тыйым салынған жерлерде шомылу ортақ су пайдалану қағидасын бұзуғаны үшін айыппұл көзделген.
Орталық және солтүстік өңірлерінде су тасқыны 11 сәуірден бастап белең алатынын атап өтті. Бірқатар өңірлерде жауын-шашын болды, соның салдарынан өзендер толып, суы арнасынан асты, елді мекендерді су басу қаупі туды, Ақмола, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстарында жолдарды су шайды.